İnternetin Siyasi Seçimlerdeki Rolü
Etiketler: İnternet, İran Seçimleri, Mobilizasyon
Deniz Saydam
12 Haziran İran Seçimleri
İnternet 3.bin yılın iletişim aracı olarak nitelendirilmektedir.[1] İnsanlığın beş bin yıllık geçmişinde üretebildiği bilginin son 30 yıl içerisinde üretildiği bu hızlı iletişim çağında, içinde gazete, radyo ve televizyon gibi tüm öncüllerini barındıran internet insanın tasarım dünyası kadar genişlikte bir alanda varlığını göstermektedir. Yeni iletişim teknolojilerinin yani internetin insanın günlük hayatında artan önemi ile, zaman ve mekanın ortadan kalktığı da gözlemlenmektedir.
Morgan Stanley’nin 2004 yılında yapmış olduğu bir araştırmaya göre; diğer iletişim araçları ile karşılaştırıldığında radyonun 50 milyon kullanıcıya ulaşma süresi 38 yıl iken, televizyonun 13 yıl ve internetin ise 5 yıl olarak belirlenmiştir.[2]
Böylesi hızlı yayılan ve mekan – zaman tanımayan yeni iletişim teknolojisi, İran’da 12 Haziran 2009 seçimlerinin ardından Facebook ve SMS trafiği engellenen göstericilerin imdadına yetişmiştir. Haberleşme sansürüne karşın muhaliflerin imdadına yetişen twitter ve twitter’in kullanıcılara sunduğu 140 karakterlik ileti imkanı Musavi taraftarlarının organize olmasını sağlamıştır. 2008 ABD Başkanlık seçimlerinde Demokrat Parti’nin adayı Barack Obama’nın seçimlerdeki başarısı ile dünyanın gündemine oturan internet, İran seçimlerinde muhalefetin sesinin duyurmasına sağladığı katkı ile de rüştünü ispat etmiştir.
İnternetin siyasal alana etkisine ilişkin olarak düşünürler karşıt iki kuramsal perspektif ortaya koymaktadırlar: mobilizasyon ve pekiştirme. Mobilizasyon kuramcıları; internetin kullanıcıyı bağlayan yapısı sayesinde yönetenler ile yönetilenlerin arasındakı mesafenin daralacağını ve böylelikle doğrudan demokrasinin güçleneceğini ileri sürmektedirler. İnternete daha temkinli yaklaşan pekiştirme kuramcıları ise internetin varolan sosyal eşitsizlikleri ve siyasal katılımda varolan örüntüleri daha da güçlendirecek bir yapıya sahip olduğunu savunmaktadırlar.[3]
12 Haziran 2009 seçimlerinin İran’ı 1979 yılından bu yana hiç olmadığı kadar karıştırdığı gözlemlenmiştir. Son 30 yıldır, İran’da ilk kez muhafazakarlar ile reformcular böylesine ciddi bir şekilde karşı karşıya gelmiş ve çatışmıştır. Sertliği ile tüm dünyanın dikkatle izlediği Ahmedinecad ikinci dönem cumhurbaşkanlığına oturmuş olsa da bu seçimlerin İran’ın siyasi tarihinde yer etmiş olduğu söylenebilmektedir.
2005 yılından bu yana İran’ı yöneten ve sert çıkışlarıyla, İran’ı izolasyona iten politikaları ile dikkat çeken milliyetçi popülist lider Mahmut Ahmedinecad’a karşı reformistlerin internet aracılığıyla örgütlendiği 12 Haziran seçimleri sonrasında yaşananlar sonucunda bir çok kimse tarafından 12 Haziran seçimleri İran siyasi hayatında bir milat olarak kabul edilebilmektedir. Bu yaşananlar, İran devletindeki iç ayrışmalar da, devlet toplum ilişkilerinde, siyasi davranış kalıplarında ve mücadele yöntemlerinde önemli değişiklikler yaratmıştır.
12 Haziran seçimlerini bir milat haline getiren en önemli etkenin 1978-79 devrimi olduğu gözlenmiştir; çünkü bugün İran muhalefetindeki başlıca figürler 1978-79 devriminin sadık destekçileri olup, kendilerini mevcut İran Cumhuriyeti’nin korunmasına adamışlardır. Diğer yandan rejimin ilk olarak 1979’da farklıkları ile doğmuş olup ve farklıkların çatışma noktasına geldiğinde de yaşanan tasfiye sürecinin ilkinin 1979-81’e kadar sürdüğü ve bu zaman dilimi içinde milliyetçi, liberal ve batıcı grupların tasfiye edildiği gözlemlenmiştir.
Kolektif anlaşmazlığın doğurduğu internet üzerinden örgütlenen kitlesel protestonun damgasını vurduğu 12 Haziran 2009 seçimleri, siyaset ve “özgürleştiren medya” olarak nitelendirilen twitter ilişkisi 2008 Obama’nın kasıp kavurmasının ardından İran örneğinde vuku bulmuştur.
[1] VOLST,A. (1998. Politik Online. Der Umgang der Parteien mit dem Internet, Krems, Viyana.
[2] PEKTAŞ, T. ( 2007. “ İnternet Reklamcılığında Tasarım Sorunları Banner Reklamlar Üzerine Bir İnceleme”, http://inet-tr.org.tr/inetconf10/bildiri/12.doc
[3] AKTAŞ, H. ( 2004). Bir Siyasal İletişim Aracı Olarak İnternet, Tablet:Konya.
