İletişimde Propaganda (2)
Etiketler: basın ajansı, Edward L. Bernays, halkla ilişkiler, iki yönlü asimetrik, iki yönlü simetrik, İletişim, Ivy Lee, James Grunig, kamuoyu bilgilendirme, P.T. Barnum, Propaganda, Todd Hunt
Arın Saydam
Halkla ilişkilerin bir sistem olmasının konuşulması ile birlikte organizasyon teorisi çerçevesinde James Grunig ve Todd Hunt’ın birlikte çalıştıkları dört ayrı halkla ilişkiler modeli ortaya çıkmıştır. Modellerin her biri kendi başlarına birer teori olarak da kabul edilmektedir.
| Grunig ve Hunt’a göre Halkla İlişkiler Davranışının Dört Modeli[1] | |||||
| Karakteristiği | Basın Ajansı/Tanıtım | Kamuyu Bilgilendirme | İki Yönlü Asimetrik | İki Yönlü Simetrik | |
| Amaç | Propaganda | Gerçek bilgilerin yayılması | Bilimsel analiz temeli üzerinde ikna | Karşılıklı anlayış | |
| Organizazyonun Hedefi | Kamuoyunun, çevrenin kontrolü, hakimiyeti | Kamunun kazanılması/çevresel adaptasyon, işbirliği | Kamuoyunun, çevrenin kontrolü, hakimiyeti | Kamuoyu ile uyum, çevresel adaptasyon | |
| Halkla İlişkilerin Rolü | Danışma | Bilgilerin yayılması | Danışma | Aracılık | |
| İletişimin Doğası | Tek yönlü, tam gerçek önemli değil | Tek yönlü, gerçek önemli | Çift yönlü, dengesiz etki | Çift yönlü, dengeli etki | |
| İletişim Modeli | Kaynaktan alıcıya | Kaynaktan alıcıya | Kaynaktan alıcıya feedback | Gruptan gruba feedback | |
| Araştırmanın Doğası | Çok önemli değil | Çok önemli değil | Kampanyalardan önce ve sonra tutumların kontrol edilmesi | Kamu ile organizasyon arasında karşılıklı anlayışın değerlendirilmesi | |
| Tipik Temsilcisi | P.T. Barnum | Ivy Lee | Edward L. Bernays | Bernays, Halkla ilişkiler eğitimcileri ve meslek dernekleri | |
| Günümüzde Uygulandığı Alanlar | Spor, tiyatro, satış geliştirme | Hükümetler, belediyeler, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar, dernekler, iş dünyası | Serbest ekonomi, ajanslar | Sosyal amacı olan iş dünyası, ajanslar | |
| Yaygınlık (ABD) | 15% | 50% | 20% | 15% | |
Basın Ajansı / Tanıtım Modeli bu dört model arasındaki en basit olanıdır. Göndericiden alıcıya doğru tek yönlü bir iletişimdir. Bu model aracılığı ile amaçlanan, en kısa zamanda bir satın alma veya seçim davranışı şeklinde olumlu bir tepki elde etmektir. Bu duruma kısa, sorunu ortaya koymayan mesajlarla ulaşılabileceği için, tüm doğrular ne gönderici için, ne de alıcı için önemli olarak görülmektedir. Tek taraflılık ve “yarı gerçekler” yani aslında “polemikler” bu modelde kullanılır.[2]
Grunig bu modelin, özellikle kitlesel medyada olumlu bir tanıtımı amaçlayan iletişim programları için geçerli olduğundan söz eder.[3]
[1] Ayla Okay, Aydemir Okay, Halkla İlişkiler, Kavram, Strateji ve Uygulamaları, İstanbul: Der Yayınları, 2002, s.100-101
[2] Horst Avenarius, Public Relations Die Grundform der Gesellschaftlichen Kommunikaiton, Darmstadt, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1995, s.84, Ayla Okay, Aydemir Okay, a.g.e., s.105
[3] James E. Grunig, Halkla İlişkiler ve İletişim Yönetiminde Mükemmellik, İstanbul: Rota Yayınları, 2005, s.28
